Nariyan pa rin ang stigma. Minsan nakikilahok rin ako sa mga hirit tulad ng “nakipag-brokeback yan eh kaya nawawala…” kasabay na rin dun ang pagtawa. Sa mundo kasi ng trabaho ko na tila iisang aspeto lang ng machismo ang nakikita, dapat lang na makiayon. Pero may mga pagkakataon na makakakita ka ng deviations. Isang agahan nuon, ang mga babaeng ka-opisina ko nanuod daw ng Brokeback kaya napag-usapan nila ang relasyong ganun. Tahimik akong nakikinig sa kanila. Nakakapagtaka, wala ni isa man sa kanila ang may paghusga. Sa isip ko, marahil, nagiging bukas na ang mundo sa aspetong ito.

Ang Brokeback Mountain ay kuwento ng pag-ibig na alam ng lahat na nariyan lang, pero dahil sa “norms” ng society, nagiging mahirap isabuhay ng normal. Dun ko nagustuhan ang atake ng pelikula. Tahimik, simple, hindi maingay… taliwas sa pino-portray ng tv media (e.g., Will and Grace sa mainstream, Queer as Folks sa underground, etc.). Hindi rin kakakikitaan ng exaggeration lalo sa stereotyping (e.g. Philadelphia, etc.) Nakuha nina Heath at Jake ang apparent behavior ng mga nataguriang “discreets”. Hinayaan pa tayong iduyan sa pag-develop ng characters nila hanggang sa kung bakit nabuo ang “bond.” Maaari nating sisihin ang bundok sa kanyang abot langit na kagandahan na nang-engganyo sa dalawang pusong lumampas sa lebel na dapat asahan sa kanilang pagkakaibigan. Puwede ring ibunton ang sisi sa mga tupa, kung pwede lang kasing huwag na silang alagaan e di sana di na sila nakatagpo pa. At marami pang kababawan sa maaaring i-konek, subalit ang realidad ay basta na lang tumambad – nag-iibigan sila.

Nakita rin dito na di na kailangan banggitin ang “I love you” para sabihing tunay ang nararamdaman. Nung eksenang una silang magkakahiwalay para bumalik sa kani-kanilang buhay, halos maglumpasay si Ennis (Heath) sa lupa sa pigil na pag-iyak at matinding emosyon, doon makikita ang genuine na nararamdaman niya kay Jack (Jake). Mas lalo na nang magkita sila ulit pagkalipas ng ilang taon, sa mga yakap at halik nila, di maipagkakaila (never a cheesy scene!). Pero kailanman di nawala sa dalawa ang buong-buong mascunility lalo na sa pagharap nila sa kani-kanilang pamilya; si Ennis nung sinusuway niya sa maiingay na mga lalaki (ung mi mga fireworks) habang pinapatulog ng asawa niya ng mga babies nila at ang pag-prioritize niya sa kanyang anak kung saan medyo naging secondary lang si Jack kahit na nung pagkatapos ng divorce niya, at ang kay Jack naman nung hinarap niya ang biyenang lalaki sa pagsapaw ng pagdesisyon niya para sa anak (panunuod ng football habang kumakain).

Ang lakas talaga ng pelikula ay nasa istorya nito. Sinabayan na lang ng nakakamanghang cinematography. Isang shot duon na nagbubuo ang mga grey clouds, kung saan kaakibat ang mga eksenang nagugulimahanan ang dalawa dahil sa sekswal na nangyari sa kanila isang gabi. Swabe talaga ang pag-atake at kahit sa mga backgrounds lang, nakakapag-invoke ng dapat na maramdaman ng manunuod.

Ngayon, iniisip ko kung ano kaya kung hindi tragedy ang Brokeback at hindi namatay si Jack, mas okay kaya? Pwede ring maging effective pero magtatapos din yun sa physical na paglalayo sa kanilang dalawa. Nandun kasi sa distance ang nagbigay ng multi-level na dimension ng kanilang love story. “I wish I knew how to quit you,” sabi nga ni Jack. Kung nagkataon, malulunod lang sila sa isa’t-isa at pilit paglaruan ng tadhana upang pahirapan ang sitwasyon nila hanggang sa kawalang-gana na lang ang maging dahilan ng paghiwalay nila. Sa ibang salita, tinapos ng maganda ang pelikula, at di ka na mag-iisip ng iba pang paraan para tapusin ito.

Ang istorya ay nangyari noong 1963. Hanggang ngayon, nandyan pa rin ang di-pantay na pagtanaw sa pag-iibigan sa kapwa kasarian. Nabawasan man ang pagtutya, mas naging matindi ang kapalit – ang hypocrisy. May mga taong magpapakita ng pag-recognize sa relasyong ganito, pero nandun ang aspeto ng gamitan o pagmane-obra sa pagkatao ng mga sangkot sa ganitong relasyon upang hindi maging kahiya-hiya sa ibang tao. Sabi ko nga sa simula, nandyan pa rin kasi ang stigma. Ngunit sa mga taong kasalukuyang dinadanas ang stigmang ito, isang paglago na sa kanilang pagkatao ang kaakibat na struggle. Ang Brokeback Mountain ay isa lamang magandang paglalahad ng nangyayari. Kaya siguro, marami ang nagandahan dito. Hindi man pinanalo sa Oscars bilang Best Picture ngayong taon, siya pa ring ang pinaka-mainam na paglalahad ng emosyon, paglaban at katotohanan. Sa personal na pagtimbang, ang “Crash” ay nanalo sa tapang ng pag-ungkat nito sa “discrimination”, pero marami dun ay exaggeration, mabababaw na mga linya at fragmentation ng mga eksena. Ang kagandahan, ang pangkasalukuyang panahon ay ang unti-unting pag-alis ng mga pader na humihiwalay upang tingnan natin ang ating kapwa sa kanyang kaibuturan – ang kanyang pagkatao.

-0-

I love this girl's performance in Memoirs of Geisha.