Tatay,

Ayokong umiyak. Pero nung nakwento ni Toto ang mga huling araw mo, hindi ko napigilan ang pagluha. Nandun ang pagsisi ko sa sarili ko sa di pagdamay sa iyo. Ramdam ko sa bigat ng boses ni Toto ang hirap mo. Sabi niya, hindi daw natapos ang pagluha mo nung una niyang hinawakan ang kamay mo. Tay, hindi ko alam kung ano ang naglalaro sa isip mo nuon. Hanggang sa huling sandali mo, tahimik ka pa rin. Sabi pa nga nila, kaya hindi mo ipinaalam ang tunay na kalagayan mo, ang sobrang paghihirap mo, ay dahil nahihiya kang humingi ng tulong sa amin. Hindi kita masisisi, pero napamura ako sa “hiya” na iyan. Sana nadugtungan pa ang paglagi mo dito sa mundo. Sana hindi ang mga pagtutya ko lang ang narinig mo mula sa akin. Sana nakapag-usap pa tayo bilang ama at anak. Sana may naramdaman pa akong “pamilyang buo” bago ka man lang umalis.

Not that soon. Pero sadyang ganyan. Mga frustrations na isinabay ko na lang sa mga lupa na itinambak sa huling himlayan mo.   

Hindi na ako lumuha pagkatapos nun. Bound by my Christian faith, alam ko na ang pagkamatay ng isang minamahal ay hindi dapat ipagluksa kundi ang ipagdiwang ang buhay niya. My memories of you are not that many, but it will always be cherished, Tay.  

Sabi ko nga nung pinagsalita nila ako pagkatapos ng pinakahuling service para sa iyo, simple lang: I hope he had found the meaning of his life. Lumaki kasi akong nakita ka na parang wala kang tinitingnang direksiyon sa buhay. Isang impression na nai-pasakop ko sa sarili ko, kung saan tingin ko ay “mahina rin ako”. Ang hindi ko nakita ay ang magandang aspeto ng tinatahak mo – sa kasimple-han ang kadakilaan mo. Simpleng buhay ang gusto mo, na minsan ay hindi ko naintindihan. Ngayon lang. Sa mga malilit na bagay mo nakikita ang kabuluhan ng lahat. Nakikita mo iyon sa mga halaman na naipapalago mo. You are more than a man with a green thumb, Tay, isa kang tagapanatili ng buhay. Nakikita mo rin yun sa lahat ng tao na napakitaan mo ng iyong tahimik na kabaitan. Hindi ka kasi mayabang, for that I know you are blessed. Sa mga simpleng bagay na yun, you had all the meaning of life you shared with others, even if you had not found it yourself.     

Salamat. Salamat. Isang araw at isang gabi lang ng lamay ang naabutan ko. Subalit napaka-makabuluhan ang maikling panahon na yun. Nakita ko ang strength ng pamilya, Tay. Nakabuti na nga rin siguro ang paghiwalay mo ng landas sa amin. Dahil dun, kanya kanya naming sinunson ang buhay, kanya kanyang tinuklas ang lakas. Pinagmamasdan ko ang mga kapatid ko ngayon, ang tatag nila. Tanong ko nga sa sarili ko: Sinubok mo ba kami, Tay? Nagtagumpay ka kung gayon.

Sa mga pagkakataong sinisi kita, sa mga panahong wala akong maramdaman kundi ang galit ko sa ‘yo, ipagpaumanhin ninyo po. Minsan makitid ang pagtingin ko sa mga bagay-bagay. Anak mo pa rin ako. Tay, hindi na mauulit ang pagtanggi ko sa iyo.

Sa susunod kong mga luha, Hindi ko na maii-relate yun sa iyo, Tay. Buhay ko na ito, salamat sa mga ibinahagi mo.

Nagmamahal,

Loloy